Biodiversiteit/ecologie

Hoe verbeteren jullie de biodiversiteit op/rondom de dijk?

Met rif-elementen en getijdepoelen aan de voet van de dijk zorgen we ervoor dat onderwaternatuur zich kan ontwikkelen. We zaaien de dijk in met bloemrijke mengsels voor insecten en bijen. Vogels, vissen en onderwaternatuur voelen zich straks nog beter thuis in de nieuwe kwelder en het binnendijkse getijdengebied. En met dit getijdengebied geven we de Waddenzee weer een beetje meer ruimte.

Waar dragen de natuurmaatregelen aan bij? Wat is de Programmatische Aanpak Grote Wateren?

Met de natuurmaatregelen helpt de dijkversterking bij het behalen van wettelijke doelen voor Natura 2000 en de Kaderrichtlijn Water. De ministeries van Infrastructuur & Waterstaat en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit zijn hiervoor een apart investeringsprogramma gestart. Dat heet de ‘Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW)’. Rijkswaterstaat (RWS), de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en Staatsbosbeheer werken namens de PAGW samen met de ministeries. Ze werken ook samen met de dijkversterking om de waddennatuur sterker en klimaatbestendiger te maken. Met als belangrijkste doel: het ecosysteem van de Waddenzee herstellen.

Circulair ontwerpen en bouwen

Hoe hergebruiken jullie materialen?

Al het materiaal van de huidige dijk gebruiken we opnieuw. De koperslakblokken die in de teen van de dijk zaten, gebruiken we bijvoorbeeld langs de nieuwe toegangsweg.

Waar komt het materiaal (klei, zand, asfalt, stenen) van de dijk vandaan?

Een groot deel van het materiaal dat we gebruiken, komt van de oude dijk. Als het echt niet anders kan, gebruiken we nieuw materiaal. We halen dit nieuwe materiaal zoveel mogelijk uit de regio. We gebruiken dit jaar bijvoorbeeld klei uit Leeuwarden of andere projecten uit de regio.

Criterium voor een nieuwe dijk is veiligheid. Over de vorm van de nieuwe dijk ben ik benieuwd. De zogenoemd huidige harde dijk past niet in het systeem van biodiversiteit.

Bij het ontwerp van de nieuwe dijk staat de waterveiligheid inderdaad voorop. Hiervoor zijn harde materialen nodig, maar deze willen wij op een zo natuurlijke wijze inpassen die recht doen aan de ecologie in de Waddenzee. Hiervoor is het koppelproject Natuurlijk Overgang en Onderwaternatuur in het leven geroepen. Met dit koppelproject gaan we kijken hoe we een meer natuurlijke overgangen aan de buitenzijde van de dijk kunnen maken, in combinatie met het creëren van onderwaternatuur in het Vierhuizergat. Daarmee wordt de dijk ecologisch aantrekkelijker. Voorbeelden van mogelijke maatregelen zijn: harde structuren waarop dieren en planten zich kunnen vestigen (zowel onder als boven water), getijdepoelen, bloemrijk gras op de dijk, toepassen van specifieke zetstenen met spleten en/of verruwing.

Hoe hoog en hoe breed wordt de Lauwersmeerdijk?

In de haven wordt de dijk 60 cm hoger. De landelijke dijk wordt 100 cm hoger. De breedte van de hele dijk blijft gelijk. Voor de landelijke dijk betekent dat wel dat de taluds iets steiler worden en de onderhoudsweg smaller.

Hoe lang gaat de nieuwe dijk mee, gelet op de snel stijgende zeespiegel?

Bij het ontwerpen van de dijk hebben we rekening gehouden met de wetenschappelijke voorspellingen voor het jaar 2075. Hieronder valt ook de verwachte zeespiegelstijging. De dijk gaat naar verwachting minimaal 50 jaar mee. De bekleding van de R.J. Cleveringsluizen gaat minimaal 100 jaar mee. In de tussentijd controleren we elke 12 jaar of de omstandigheden zijn veranderd en of het nodig is de dijk verder te versterken.

Hoeveel kost de dijkversterking?

Het totale project kost rond de 166 miljoen euro. De dijkversterking kost 136 miljoen euro. De extra’s voor natuur, verkeer en recreatie kosten samen rond de 30 miljoen euro.
 

Is er een dijk zonder dijklichaam mogelijk? Zoals een rotonde een kruising zonder kruising is. Meer een zone bijvoorbeeld met golven reliëf?

Er bestaan allerlei vormen van 'zeeweringen' en combinaties daarvan. Denk daarbij aan dammen, kwelders, strand en natuurlijk de duinen. Het gebied waar de Lauwersmeerdijk aan grenst biedt echter geen ruimte aan aan een brede zone waar deze verschillende vormen gecombineerd zouden kunnen worden tot bv een golvend reliëf. Aan de ene kant bevindt zich de Marnewaard en aan de andere kant de Waddenzee, tevens Natura2000 gebied. Ieder gebied heeft zijn eigen belangrijke ecologische waarde en daar mag niet zo maar iets aan gewijzigd worden. Wij proberen zoveel mogelijk de natuur te betrekken bij de dijk door ook een ecologische plus te maken voor de natuur rondom de dijk.

Is overwogen om de dijk terug te leggen?

Nee, dat is niet overwogen. Zie verder het antwoord bij de vraag 'is een dijk zonder dijklichaam mogelijk'.

Komt er meer of minder asfalt aan de zeekant?

Er komt minder asfalt aan de zeekant. Volgens de strengere veiligheidseisen voor dijken die vanaf 2017 gelden, zou er aan de waterkant van de dijk tot aan de kruin asfalt moeten komen. Dat hebben we liever niet. Daarom komt er ook gras op de dijk. We hebben de sterkte van het gras getest in de Deltagoot. Naast asfalt plaatsen we stortstenen, getijdenpoelen en rif-elementen onderaan de dijk. Met de riffen en poelen onderzoeken we manieren om een natuurlijke overgang te creëren tussen het Wad en de dijk, met meer mogelijkheden voor natuurontwikkeling. 

Kunnen we wonen op de dijk?

Mooier uitzicht kun je haast niet krijgen! Maar helaas, op deze dijk is wonen niet mogelijk.

Minder uitstoot

Hoeveel elektrisch aangedreven machines worden ingezet?

We willen een derde van de draaiuren van de dijkversterking elektrisch uitvoeren. Op dit moment draait er een elektrische autokraan. Vanaf volgend jaar gaan we meer elektrisch aangedreven machines inzetten, want dan heeft het stroombedrijf onze bouwaansluiting geplaatst. Die is nodig om de accu’s van de machines op te laden.

Hoe gebruiken jullie windmolens en zonnepanelen voor de dijkversterking?

Een duurzame dijk betekent ook een duurzame bouwkeet. Daarom wekken we de energie voor de bouwkeet duurzaam op. Dat doen we met zonnepanelen en een windmolen. De windmolen staat alleen aan als er stroom nodig is. Als de zonnepanelen genoeg stroom opwekken, staat de windmolen stil.

Wie betaalt de dijkversterking?

Het landelijke Hoogwaterbeschermingsprogramma en Waterschap Noorderzijlvest betalen de dijkversterking zelf. De gemeente Het Hogeland betaalt de tweede toegangsweg naar de haven. Voor de natuurontwikkeling is geld beschikbaar vanuit De Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW), het Waddenfonds en de provincie Groningen.

Wie zijn de aannemers van de dijkversterking? En de partners?

Combinatie Waddenkwartier is de aannemer van de dijkverversterking. Combinatie Waddenkwartier bestaat uit aannemers Heijmans en GMB. De partners van de dijkversterking zijn het Hoogwaterbeschermingsprogramma, Rijkswaterstaat, gemeente Het Hogeland, provincie Groningen, Het Groninger Landschap (mede namens natuurorganisaties Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en Natuur en Milieufederatie Groningen).

Wordt de dijk overslagbestendig?

Ja, de dijk wordt overslagbestendig gemaakt. Dit betekent dat in een uitzonderlijke situatie van extreem hoogwater en storm er water over de dijk kan gaan. Je krijgt dan wateroverlast achter de dijk, maar de dijk blijft wel stevig op zijn plek blijven liggen. In zo'n extreme hoogwater en storm situatie mag de dijk niet falen, daar ontwerpen we de dijk op.

Waterwoordenboek

Uitleg van woorden op het gebied van water 

Waterwoordenboek

Heb je gevonden wat je zocht